Khi trao đổi về một công việc dịch, có vài thuật ngữ xuất hiện liên tục. Dùng đúng chúng giúp hai bên hiểu nhau chính xác về khối lượng và yêu cầu công việc.
- Văn bản nguồn là bản gốc, văn bản đích là bản dịch ra.
- Ngôn ngữ nguồn và ngôn ngữ đích tương ứng với hai văn bản đó.
- Người dịch thường dịch từ ngôn ngữ khác sang tiếng mẹ đẻ của mình.
- Dùng đúng thuật ngữ tránh hiểu nhầm về hướng dịch và khối lượng.
Sáu thuật ngữ cơ bản
Sáu thuật ngữ dưới đây xuất hiện trong hầu hết trao đổi về công việc dịch. Thuật ngữ thứ sáu quan trọng về mặt thương lượng: khối lượng công việc thường được tính theo số đơn vị của văn bản nguồn, và hai bên cần thống nhất tính theo bản nào vì độ dài hai bản có thể chênh nhau đáng kể.
Vì sao người dịch thường dịch sang tiếng mẹ đẻ
Đây là thông lệ phổ biến trong nghề và nó có cơ sở. Sản phẩm cuối của việc dịch là một văn bản trong ngôn ngữ đích, và người đọc sẽ đánh giá nó như một văn bản bình thường chứ không phải như một bản dịch — nó phải trôi chảy và tự nhiên. Viết trôi chảy ở mức đó thường chỉ đạt được ở tiếng mẹ đẻ, ngay cả với người rất thạo ngoại ngữ. Ngược lại, việc hiểu văn bản nguồn thì đòi hỏi thấp hơn viết, vì bạn có thời gian tra cứu và đọc lại. Vì vậy hướng dịch từ ngoại ngữ sang tiếng mẹ đẻ thường cho chất lượng cao hơn hướng ngược lại.
Vài thuật ngữ hay gặp khác
Bốn thuật ngữ dưới đây xuất hiện trong quy trình làm việc. Thuật ngữ thứ nhất quan trọng khi bạn thuê dịch: một bản dịch chưa qua hiệu đính khác đáng kể với bản đã hiệu đính, và giá cả cũng khác.
Sai lầm thường gặp
- Không thống nhất đơn vị tính khối lượng theo bản nào, dẫn tới tranh cãi.
- Yêu cầu dịch sang ngoại ngữ mà không tính tới việc chất lượng thường thấp hơn.
- Nhầm hiệu đính với đọc soát, hai khâu có mức độ can thiệp rất khác nhau.
Câu hỏi thường gặp
Dịch sang ngoại ngữ có được không?
Được và nhiều người làm, nhưng chất lượng thường thấp hơn dịch sang tiếng mẹ đẻ. Với văn bản quan trọng thì nên có người bản ngữ hiệu đính.
Hiệu đính khác đọc soát thế nào?
Hiệu đính là đối chiếu bản dịch với bản gốc và sửa cả nội dung lẫn cách diễn đạt. Đọc soát chỉ kiểm lỗi chính tả và trình bày ở khâu cuối.
Bảng thuật ngữ để làm gì?
Đảm bảo cùng một thuật ngữ được dịch nhất quán trong cả dự án, đặc biệt quan trọng khi nhiều người cùng làm hoặc dự án kéo dài.
Khối lượng nên tính theo bản nào?
Thường theo bản nguồn vì nó biết trước, nhưng hai bên cần thống nhất rõ vì độ dài hai bản có thể chênh nhau đáng kể tùy cặp ngôn ngữ.