Nhiều người cho rằng song ngữ nghĩa là thạo hai ngôn ngữ ngang nhau, và vì vậy họ không tự nhận là song ngữ dù dùng hai ngôn ngữ hằng ngày. Khái niệm này trong ngôn ngữ học rộng hơn nhiều.
- Song ngữ thường được hiểu là sử dụng thường xuyên hai ngôn ngữ trong đời sống.
- Nó không đòi hỏi thạo ngang nhau, và thạo ngang nhau thực ra rất hiếm.
- Người song ngữ thường mạnh ở mảng khác nhau trong mỗi ngôn ngữ.
- Ba tiêu chí phân loại: thời điểm tiếp nhận, mức độ, và bối cảnh sử dụng.
Ba tiêu chí phân loại
Ba tiêu chí dưới đây được dùng để mô tả các kiểu song ngữ khác nhau. Tiêu chí thứ nhất được nhắc tới nhiều nhất trong tài liệu: việc một người tiếp nhận hai ngôn ngữ cùng lúc từ nhỏ hay tiếp nhận ngôn ngữ thứ hai sau khi ngôn ngữ thứ nhất đã hình thành dẫn tới hai tình huống khác nhau.
Vì sao thạo ngang nhau rất hiếm
Lý do nằm ở chỗ hai ngôn ngữ hiếm khi được dùng trong cùng những mảng đời sống. Một người có thể dùng ngôn ngữ này ở nhà và ngôn ngữ kia ở trường và nơi làm việc — kết quả là họ có vốn từ về gia đình và tình cảm phong phú hơn ở ngôn ngữ thứ nhất, còn vốn từ chuyên môn và học thuật thì mạnh hơn ở ngôn ngữ thứ hai. Điều này hoàn toàn bình thường và là mẫu phổ biến nhất, chứ không phải dấu hiệu thiếu hụt ở ngôn ngữ nào. Vì vậy câu hỏi ai đó thạo ngôn ngữ nào hơn thường không có câu trả lời đơn giản mà phụ thuộc vào bạn hỏi về mảng nào.
Điều thường bị hiểu nhầm
Bốn hiểu nhầm dưới đây khá phổ biến. Hiểu nhầm thứ nhất khiến nhiều người không tự nhận mình song ngữ dù họ đúng là: định nghĩa trong ngôn ngữ học không đòi hỏi mức độ hoàn hảo ở cả hai.
Sai lầm thường gặp
- Không tự nhận là song ngữ vì nghĩ phải thạo ngang nhau.
- Coi việc mạnh yếu khác nhau giữa hai ngôn ngữ là dấu hiệu thiếu hụt.
- Đánh giá mức song ngữ của ai đó qua giọng của họ.
Câu hỏi thường gặp
Học ngoại ngữ tới mức nào thì gọi là song ngữ?
Không có ngưỡng thống nhất, và các nhà nghiên cứu dùng định nghĩa khác nhau tùy mục đích nghiên cứu. Nhiều định nghĩa chỉ đòi hỏi việc sử dụng thường xuyên hai ngôn ngữ trong đời sống.
Người song ngữ có nghĩ bằng ngôn ngữ nào?
Thường tùy bối cảnh và tùy chủ đề, và nhiều người báo cáo rằng họ chuyển qua lại. Đây là chủ đề nghiên cứu thú vị với nhiều kết quả khác nhau.
Biết ba ngôn ngữ thì gọi là gì?
Thường được gọi là đa ngữ, và các nguyên tắc mô tả cũng tương tự: không đòi hỏi thạo ngang nhau ở mọi ngôn ngữ.
Song ngữ có ảnh hưởng gì tới nhận thức không?
Đây là lĩnh vực nghiên cứu rất tích cực với nhiều kết quả và cũng nhiều tranh luận. Nếu bạn quan tâm thì nên đọc tài liệu chuyên ngành cập nhật thay vì các bài tổng hợp phổ thông.