Tự đánh giá trình độ là việc ai cũng làm, thường là không có ý thức. Nó tiện và miễn phí, nhưng nó có vài sai lệch khá ổn định mà biết trước thì điều chỉnh được.
- Ba cách tự đánh giá: đối chiếu mô tả bậc, kiểm bằng việc làm được, và so với chính mình trước đây.
- Hai sai lệch thường gặp: đánh giá cao phần đọc và đánh giá thấp phần nghe.
- Cảm giác về trình độ thường trễ hơn trình độ thật khá nhiều.
- Với các quyết định quan trọng thì cần công cụ đo độc lập.
Ba cách tự đánh giá
Ba cách dưới đây có độ tin cậy khác nhau. Cách thứ hai đáng tin nhất: thay vì hỏi mình ở bậc nào, hãy hỏi mình làm được những việc cụ thể nào — trả lời câu hỏi về việc làm được chính xác hơn nhiều so với tự gán một nhãn bậc.
Hai sai lệch thường gặp
Hai sai lệch dưới đây khá ổn định ở nhiều người học. Sai lệch thứ nhất xuất phát từ điều kiện đọc: khi đọc bạn kiểm soát tốc độ và tra được từ, nên bạn hiểu được văn bản khó hơn mức bạn thật sự xử lý được khi không có hai điều kiện đó. Sai lệch thứ hai ngược lại: bạn đánh giá phần nghe qua những lần vất vả nhất — nghe người bản ngữ nói nhanh trong môi trường ồn — chứ không qua điều kiện trung bình.
Khi nào cần công cụ độc lập
Bốn tình huống dưới đây là lúc tự đánh giá không đủ. Tình huống thứ tư đáng chú ý với người học lâu dài: khi bạn thấy chững, tự đánh giá thường xác nhận cảm giác đó — nhưng công cụ độc lập nhiều khi cho thấy bạn vẫn đang tiến, chỉ là chậm hơn mức bạn cảm nhận được.
Sai lầm thường gặp
- Tự gán một nhãn bậc thay vì kiểm bằng những việc cụ thể làm được.
- Đánh giá phần nghe qua những lần vất vả nhất thay vì qua điều kiện trung bình.
- Dựa hoàn toàn vào cảm giác khi quyết định chuyển bậc học.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cảm giác về trình độ trễ hơn thực tế?
Vì bạn đo mình bằng những gì chưa làm được chứ không bằng những gì đã làm được, và danh sách chưa làm được thì luôn dài. Đây là lý do việc ghi lại mốc cụ thể có ích.
Bài kiểm tra trực tuyến có đáng tin không?
Cho hình dung chung thì có ích, nhưng chúng thường chỉ đo được phần đọc và ngữ pháp. Với phần nói và viết thì cần người đánh giá.
Bao lâu nên đo lại một lần?
Mỗi vài tháng là đủ. Đo quá dày thì khoảng cách quá nhỏ để thấy thay đổi và dễ gây nản.
Nếu kết quả đo thấp hơn tự đánh giá thì sao?
Đó là thông tin hữu ích chứ không phải tin xấu, vì nó cho bạn biết nên điều chỉnh gì. Hãy xem phân bố lỗi để biết chỗ lệch nằm ở kỹ năng nào.