Viết tắt trong từ điển: bảng ký hiệu và cách đọc một mục từ

Một mục từ điển chứa nhiều ký hiệu viết tắt để tiết kiệm chỗ. Chúng được giải thích trong bảng ký hiệu ở đầu sách, nhưng phần lớn người dùng bỏ qua phần đó và đoán nghĩa.

Bốn nhóm ký hiệu thường có

Bốn nhóm dưới đây có ở hầu hết từ điển. Nhóm thứ hai hay bị bỏ qua nhất mà lại ảnh hưởng trực tiếp tới việc bạn dùng từ đúng bối cảnh: nó cho biết từ đó trang trọng hay đời thường, cũ hay đang dùng, trung tính hay mang thái độ.

Vì sao không nên đoán ký hiệu

Các từ điển không thống nhất hệ ký hiệu với nhau. Cùng một chữ viết tắt có thể chỉ hai thứ khác nhau ở hai cuốn từ điển, và mỗi nhà xuất bản thường có quy ước riêng được xây dựng qua nhiều năm. Ngoài ra, một số ký hiệu có ý nghĩa tinh tế mà bạn không đoán ra được — chẳng hạn phân biệt giữa từ cũ nhưng vẫn hiểu được và từ đã hoàn toàn không dùng nữa. Đọc bảng ký hiệu một lần mất khoảng năm phút và bạn dùng nó cho suốt thời gian dùng cuốn từ điển đó.

Cách làm quen nhanh

Bốn bước dưới đây làm một lần khi bắt đầu dùng một từ điển mới. Bước thứ ba thực dụng nhất: chụp lại hoặc đánh dấu trang bảng ký hiệu để tra nhanh, vì bạn sẽ cần quay lại vài lần trước khi thuộc.

Sai lầm thường gặp

• Bỏ qua bảng ký hiệu rồi đoán nghĩa các viết tắt trong mục từ.
• Giả định hệ ký hiệu của từ điển này giống từ điển kia.
• Ghi từ vào thẻ mà bỏ ký hiệu phong cách, rồi dùng sai bối cảnh.

Câu hỏi thường gặp