Khi đọc về nghề dịch, bạn gặp những thuật ngữ chỉ các công cụ mà người dịch chuyên nghiệp dùng. Chúng khác với dịch máy ở một điểm quan trọng: chúng không dịch thay bạn mà lưu lại và tái sử dụng công việc bạn đã làm.
- Bộ nhớ dịch lưu lại các câu đã dịch để tái sử dụng khi gặp câu tương tự.
- Công cụ hỗ trợ dịch là môi trường làm việc tích hợp nhiều tính năng.
- Bảng thuật ngữ đảm bảo nhất quán trong cả dự án.
- Ba thứ này khác dịch máy: chúng tái sử dụng công việc của người, không tự tạo bản dịch.
Ba thuật ngữ cơ bản
Ba thuật ngữ dưới đây xuất hiện trong hầu hết trao đổi về công việc dịch chuyên nghiệp. Thuật ngữ thứ nhất tạo ra giá trị lớn nhất với tài liệu có nội dung lặp lại: khi bạn dịch một tài liệu kỹ thuật mà nhiều câu giống hoặc gần giống câu đã dịch trước đó, công cụ gợi ý lại bản dịch cũ.
Vì sao chúng khác dịch máy
Khác biệt cơ bản nằm ở nguồn của bản dịch. Dịch máy tự tạo ra bản dịch dựa trên mẫu học được từ dữ liệu chung. Bộ nhớ dịch thì chỉ gợi ý lại chính những câu mà bạn hoặc đồng nghiệp của bạn đã dịch trước đó — nó không tạo ra gì mới mà tái sử dụng công việc đã có. Điều này có hai hệ quả: chất lượng gợi ý bằng đúng chất lượng bản dịch cũ, và nó chỉ hữu ích khi tài liệu có nội dung lặp lại. Trong thực tế hiện nay, nhiều công cụ tích hợp cả hai — vừa gợi ý từ bộ nhớ vừa gợi ý từ dịch máy — nên người dịch cần biết mỗi gợi ý đến từ nguồn nào.
Loại tài liệu nào hưởng lợi nhiều nhất
Bốn loại dưới đây khác nhau về mức hưởng lợi. Loại thứ tư hưởng lợi ít nhất và đó là điều dễ hiểu: văn bản sáng tạo hiếm khi có câu lặp lại, nên bộ nhớ dịch gần như không gợi ý được gì.
Sai lầm thường gặp
- Nhầm bộ nhớ dịch với dịch máy, hai thứ có nguồn gợi ý hoàn toàn khác nhau.
- Chấp nhận gợi ý từ bộ nhớ mà không kiểm, trong khi bản dịch cũ có thể sai.
- Không dùng bảng thuật ngữ trong dự án nhiều người, dẫn tới thiếu nhất quán.
Câu hỏi thường gặp
Người học ngoại ngữ có cần biết những công cụ này không?
Không cần trừ khi bạn định làm nghề dịch. Nhưng khái niệm bảng thuật ngữ thì hữu ích với bất kỳ ai làm việc với tài liệu chuyên ngành.
Bộ nhớ dịch có làm bản dịch máy móc không?
Có rủi ro nếu người dịch chấp nhận gợi ý mà không xem lại bối cảnh. Cùng một câu có thể cần dịch khác nhau ở hai chỗ khác nhau.
Công cụ này có bắt buộc trong nghề không?
Nhiều khách hàng và công ty dịch thuật yêu cầu, đặc biệt với tài liệu khối lượng lớn. Yêu cầu cụ thể thì khác nhau nên hãy hỏi từng nơi.
Có công cụ miễn phí không?
Có một số công cụ mã nguồn mở, và nhiều công cụ thương mại có bản dùng thử. Nếu bạn mới tìm hiểu thì nên bắt đầu bằng bản miễn phí để nắm khái niệm trước.